Vacatures die maandenlang openstaan, terwijl tegelijkertijd honderdduizenden mensen thuiszitten zonder werk. Het is een paradox die Paul van der Aa, lector Inclusieve Arbeid aan de Hogeschool Rotterdam, al meer dan 25 jaar bestudeert. In de Werkprofessor podcast spreekt hij met Wendy van de Ierschot over wat er nodig is om die mismatch te doorbreken.

De groep die langs de kant staat is divers, benadrukt Van der Aa. Het gaat om mensen met gezondheidsbeperkingen, langdurig werklozen die vaardigheden en zelfvertrouwen kwijtraakten, maar ook om mensen die door discriminatie simpelweg niet in beeld komen. Wie alleen kijkt naar wie er ingeschreven staat bij het UWV, mist een groot deel van het verhaal.

Loopbanen zijn complexer geworden

De afgelopen 25 jaar zijn loopbanen complexer en flexibeler geworden. Dat ondermijnt zekerheid en verhoogt de drempel voor kwetsbare groepen. Maar er is ook een kentering zichtbaar: steeds meer werkgevers voelen zich mede verantwoordelijk voor het creëren van kansen, in plaats van die taak volledig bij de overheid te laten.

Toch blijft bereik een hardnekkig probleem, constateert Van der Aa. Werkzoekenden missen vaak netwerken, terwijl juist informele contacten de sleutel zijn tot de meeste banen. Aan werkgeverszijde zijn wervingsprocessen onbewust ingericht op de ‘standaard’ kandidaat.

Open hiring

Hij ziet een veelbelovend alternatief in open hiring. Daarbij kan iedereen zich kan aanmelden zonder uitgebreide selectie, waarna gezocht wordt naar een passende plek.

Ontmoeting is daarin essentieel. Een Feyenoord-project waarbij jongeren en werkgevers eerst samen een voetbalclinic volgden, illustreert hoe je de druk van solliciteren wegneemt en een gelijkwaardige sfeer creëert. Het is een mooi voorbeeld van hoe snuffelstages en vrijblijvende kennismakingen bijdragen om beeldvorming te doorbreken aan beide kanten.

Maar structureel veranderen vraagt meer dan goede wil. Werkgevers zouden functies flexibeler kunnen opknippen en alleen echte minimumvereisten centraal stellen. Gemeenten en UWV zouden moeten investeren in betekenisvolle matching en netwerkontwikkeling, in plaats van sollicitatieverplichtingen als doel op zich.

Wat Van der Aa na al die jaren nog steeds verrast? Dat sommige werkgevers verder gaan dan iemand ooit van hen zou verwachten, en dat juist dat het verschil maakt.

Drie takeaways uit de podcast:

• 1: Inclusieve arbeid vraagt om een bredere blik op talent, waarbij werkgevers verder kijken dan standaard selectiecriteria en drempels verlagen.
• 2: Ontmoeting en werkervaring zijn cruciaal om werkgevers en werkzoekenden dichter bij elkaar te brengen en beeldvorming te doorbreken.
• 3: Zowel werkgevers als publieke organisaties moeten investeren in netwerken, scholing en succesvolle voorbeelden om de arbeidsmarkt echt toegankelijker te maken.

‍